ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ

ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ
ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਕੱਲ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਾਕਟਰ ਬਣਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪ ਹੀ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਧਦੀ ਵਪਾਰਿਕਤਾ, ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਫੀਸਾਂ, ਘੱਟ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਣ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀਆਂ ਫੀਸਾਂ ਇੰਨੀ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਭਾਰੀ ਫੀਸਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਕਾਰਨ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਪਰ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਅਸਮਾਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੈਬੋਰਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕਲੀਨੀਕਲ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਨਫ਼ੇ ’ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ, ਰੋਬੋਟਿਕਸ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਹੈਲਥ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਜੇ ਵੀ ਰਟਨ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਖੋਜ, ਵਿਹਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ, ਸੰਚਾਰ ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ’ਤੇ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲਾ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਅਧਿਐਨ ਘੰਟੇ, ਭਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵੱਲ ਕਾਫ਼ੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਾਖ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੇਪਰ ਲੀਕ, ਗਲਤ ਦਾਖਲੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਹੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣ ਲੱਗ ਪੈਣ, ਤਾਂ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਵੇ, ਫੀਸਾਂ ’ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਸਮਾਨ ਮੌਕੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਰਟਨ ਦੀ ਥਾਂ ਖੋਜ, ਵਿਹਾਰਕ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਮਹਿੰਗੀ ਜਾਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੈ।