ਜਨਵਰੀ ‘ਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਝਟਕਾ: ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਉਛਾਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ

ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਖਬਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੈਕਸ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ ਦਾ ‘ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕ ਅੰਕ’ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਠ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ “ਬੇਸ-ਈਅਰ ਇਫੈਕਟ” ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਦਸੰਬਰ 2ਮੱਧ-2024 ਤੋਂ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ, ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਫੈਡਰਲ ਸੇਲਜ਼ ਟੈਕਸ (GST) ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2025 ਉਹ ਇਕਲੌਤਾ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਉਸ ਟੈਕਸ-ਮੁਕਤ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਵਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਆਰ.ਬੀ.ਸੀ. (RBC) ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਮੁੱਖ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਥਨ ਜੈਨਜ਼ਨ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਟੈਕਸ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਸਾਲਾਨਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 2.6 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੈਨਜ਼ਨ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੇ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਸਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਫਰਕ ਸਾਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸੱਤ ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵਾਧਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਡੇਸਜਾਰਡਿਨਸ (Desjardins) ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਟੈਕਸ ਛੁੱਟੀ (Tax Holiday) ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ 2.5 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਇਟਰਜ਼ (Reuters) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਦੇ 2.4 ਫੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਟੈਕਸ ਦਾ ਅਸਰ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।